|
|---|
| استان | گلستان | | شهر | گرگان | | زبان رسمی | ترکی، فارسی | | مساحت |
| | |
| |
|  |
| اطلاعات کلي
|
|---|
- استان گلستان
موقعيت جغرافيايي
استان گلستان با مساحتی 22000 كیلومتر مربع در ناحیه جنوب شرقی دریای خزر واقع شده است. براساس آخرین تقسیمات كشوری در سال 1375 ، شهرستانهای استان گلستان عبارتند از: بندر تركمن، علی آباد، بندر گز، كردكوی، گرگان، گنبد كاووس، آزادشهر، آققلا، رامیان، کلاله و مینودشت. شهر گرگان مركز استان گلستان میباشد.
استان گلستان در سال مذكور، حدود 1426000 نفر جمعیت داشته است. كه از این تعداد 41/29 درصد درنقاط شهری و 58/71 درصد در نقاط روستایی و عشایری سكونت داشتهاند.
استان گلستان از لحاظ ناهمواری به دو قسمت جلگهای و كوهستانی تقسیم میشود. امتداد و جهت رشته كوههای البرز، مانند دیواری مرتفع و طولانی، خط ساحلی و جلگههای كنارهای دریای خزر را محصور كرده است و شیب زمین از ارتفاعات به سوی جلگه و دریای خزر كاهش مییابد. در قسمت جلگههای سواحل جنوبی و شرقی دریای خزر، در اثر حركات زمین ساختی و بادهای محلی، تپههای ماسهای ساحلی تشكیل شده و سد طبیعی و كم ارتفاعی بین جلگه و دریا پدید آمده است. در البرز شرقی، جهت و امتداد رشته كوهها به سوی شمال شرق است و به تدریج از ارتفاع آنها كاسته میشود. رشته كوه جنوبی، آن "ابر كوه" است كه بلندترین نقطه آن در "قله شاوار" به 3945 متر میرسد. رشته كوه شمالی آن "شاه كوه" است كه به صورت دیواری در مقابل جلگه گرگان قرار دارد و ارتفاع آن در قله "پیرگرد" به حدود 3204 متر میرسد.
آب و هوا
استان گلستان، با توجه به موقعیت جغرافیایی، تحت تأثیر عرض و ارتفاع جغرافیایی، رشته كوههای البرز، دوری و نزدیكی به دریا، بیابانهای جنوبی تركمنستان، وزش بادهای محلی و ناحیهای و پوشش متراكم جنگلی قرار دارد و آب و هوای گوناگونی دارد. شمال شرقی استان، به ویژه در شرق دریای خزر و حد فاصل گرگان رود تا مرز تركمنستان، به علت دوری از اثرات دریای خزر، كاهش ارتفاعات البرز شرقی، وسعت جلگه ساحلی و نزدیكی به بیابانهای قره قوم و قزل قوم (در جمهوریهای آسیای میانه) خشكی و گرمای هوا مواجه است و دورترها به نیمه خشك (نیمه بیابانی) تبدیل میشود.
در این منطقه، میزان بارندگی سالانه اندك است و به علت كاهش رطوبت هوا، گرمای آن افزایش مییابد و اختلاف شدیدی بین دمای شب و روز و دمای سردترین و گرمترین ماههای سال به وجود میآید. در منطقه جنوب غرب استان به علّت نزدیكی به ارتفاعات، از جمله در شهرهای كلاله و مینودشت، تغییرات دیگری در آب و هوای استان ایجاد میشود و با افزایش واعتدال دما، شرایطی مشابه آب و هوای معتدل مرطوب خزری پدید میآید.
شهرستان گرگان
گرگان، مرکز استان گلستان است. گرگان از شهرهای شمالی و دارای آب و هوای معتدل است و در حال حاضر (با احتساب جمعیت روستاهایی که به شهر پیوستهاند)، قریب ۲۷۰ هزار نفر جمعیت و حدود ۶۰ کیلومترمربع وسعت دارد. گرگان فعلی تا سال ۱۳۱۶ هجری شمسی به استرآباد یا استاره آباد موسوم بود. گرگان قدیم که به عربی جرجان خوانده میشد شهری آباد و مهم بود که در نزدیکی گنبد امروزین قرار داشت. اقلیم منطقه بسیار متنوع است و کوه، جنگل و مرتع، جلگه و دشت، صحرا و شورهزار، دریا و خلیج، رودخانه و تالاب، و زمین زراعی را شامل میشود.
تاریخ شهر گرگان و مناطق اطراف
در زبان پهلوى گرگان را وركان (Vurkan) یا وركانه یا وهركانه و در زبان یونانی هیرکان یا هیرکانیا (Hyrcania) و در زبان عربی جرجان میگفتند. گرگان از مهمترین منطقه ها، در زمینه تحقیقات و کاوش های باستانشناسی است. نخستین کاوش ها در حدود سال ۱۸۴۱ میلادی در زیر تپهای مصنوعی در نزدیک شهر گرگان انجام شد که خزانه معروف استراباد در ان کشف گردید. کارشناسان برخی از اشیای موجود در آن خزانه را که شباهت بسیار با کشفیات تپه حصار دامغان داشته متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد و (متعلق به حدود ۵ هزار سال قبل) دانستهاند. در اواخر قرن نوزدهم در محلی به نام خرگوش تپه در نزدیکی گرگان امروز (در قسمت شمال شهر) نیز تحقیقاتی انجام شد. در سال ۱۹۳۱ یک گروه امریکایی از دانشگاه پنسیلوانیا به روستای معروف تورنگتپه در ۲۰ کیلومتری شرق گرگان رفته و به کاوش و بررسی پرداختند و به آثاری ارزشمند از تمدن قدیم در این منطقه دست یافتند. در سال ۱۹۳۳ نیز یک گروه باستانشناسی سوئدی به منطقه گرگان آمدند و پس از مطالعه حوزه رودخانه قرهسو یا سیاه آب در شمال گرگان اعلام کردند، بیش از ۳۰۰ تپه تاریخی در این منطقه وجود دارد که یکی از آن ها شاهتپه بزرگ یا اسلامتپه است که در ۱۵ کیلومتری شمال غربی گرگان قرار دارد. با ورود اسلام و در سدههای آغازین آن، ایالت طبرستان جایگاه ارزشمندی در شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی داشت. شهرهای جرجان و استراباد از این ایالت مهد دانشمندان بزرگ آن دوران بود. عنصرالمعالی کیکاوس (از آخرین امیران آل زیار و نگارنده کتاب گرانقدر قابوس نامه) و عبدالقاهر جرجانی (صاحب تألیفات گرانبها در صرف و نحو و معانی و بیان عربی) در تحول ادبیات فارسی و عربی نقش مهمی داشتند. قابوسنامه را، همچنین، مجموعه تمدن اسلام پیش از مغول نام نهادهاند. در علم پزشکی نیز این منطقه سهم عمدهای در جهان اسلام داشته بهگونهای که دو تن از معروفترین پزشکان ایران و جهان، ابوسهل مسیحی و سیداسماعیل (حکیم) جرجانی صاحب دایرهالمعارف ذخیره خوارزمشاهی، از این سرزمین بودهاند. میرداماد و میرفندرسکی، دو فیلسوف بزرگ و فخرآفرین جهان اسلام، نیز از این منطقه برخاستهاند. در زمان قاجاریه ایران به ۴ ایالت و ۱۲ ولایت تقسیم شده بود و منطقه یا سرزمین استراباد یکی از آن ولایات بود که به هشت بلوک یا هفت و نیم بلوک به نامهای انزان، سدن رستاق، استراّباد، شاهکوین و ساور، دهات ملک، کتول، فندرسک و رامیان، و کوهسار، و همچنین دو طایفه بزرگ ترکمن به نام های یموت و گوکلان تقسیم شده بود. هر یک از این بلوکها را یک نایبالحکومه زیر نظر حکمران استرآباد اداره میکرد.
محلات گرگان در زمان قاجاریه
شهر گرگان (استراباد) در گذشته، و در زمان قاجاریه دارای شش محله بزرگ به نام های دربنو، سرچشمه، ميخچه گران، نعلبندان، سبزهمشهد و میدان بوده که دارای چندین محله فرعی مثل پاسرو، ميركريم، دوشنبه اي، شيركش و ... بودهاند. این شش محله و محلات فرعي هنوز هم به همین نام ها وجود دارند و اکثر مساجد و تمام تکایای قدیمی و معابد و زیارتگاه ها و مکان مذهبی شهر نیز در همین محلات قرار دارند که امروز بافت قدیم و معماری سنتی و تاریخی این شهر و بخش عمدهای از میراث فرهنگی این دیار را تشکیل میدهند. متاسفانه به دليل بي توجهي اداره كل ميراث فرهنگي گلستان بخش اعظم بافت قديم گرگان تخريب شده است. در همين چند ماه اخير چند خانه قديمي بالاي 150 سال قدمت كه در اختيار ميراث فرهنگي هم بود تخريب شده است.
پارك ملي گلستان
پارك ملي گلستان، بهشت گمشده ايران زمين، جواهر جنگل هاي شمال در شرقي ترين نقطه استان گلستان اكنون يك هزار و ۳۵۰ گونه گياهي، ۳۰۲ گونه جانوري، هشت گونه ماهي و حشرات متنوع را در خود جاي داده و به همين سبب هر بيننده علاقه مند بومي و غيربومي را مسحور زيبايي هاي نهان خود كرده است.
اين پارك ملي كه به جنگل گلستان نيز مشهور بوده، نام هاي زيادي تاكنون داشته است. منطقه حفاظت شده آلمه و ايشكي، منطقه حفاظت شده آلمه، پارك حيات وحش، پارك ملي و در آخر پارك ملي گلستان نام هايي بودند كه به ترتيب از مرداد ۱۳۶۶ تا بعد از پيروزي انقلاب روي اين زيستگاه گياهي و جانوري گذاشته شده است اما اين پارك با وسعت حدود ۹۲ هزار هكتار يك عنوان بين المللي نيز دارد پارك ملي گلستان؛ نام جهاني نخستين پارك ملي ايران است كه در سطح دنيا موقعيت ممتازي دارد. اين پارك در سال ۱۹۷۷ از سوي سازمان يونسكو به عنوان ذخيره گياهي زيست كره مسكون نام گرفته است. پارك ملي گلستان به تنهايي حدود يك هشتم گونه هاي گياهي و يك سوم گونه هاي پرندگان و بيش از ۵۰ درصد پستانداران ايران را در خود جاي داده و داراي نمونه هاي بسيار منحصر به فرد از حيات طبيعي است.
از نظر اقليمي اين پارك در بخش غربي از آب وهواي نيمه مرطوب و معتدل و در بخش هاي جنوبي و شرقي از آب و هواي سرد، خشك و نيمه خشك با اختلاف بارندگي سالانه ميان ۱۵۰ تا ۱۰۰۰ ميلي متر برخوردار است. وجود مناطق جنگلي و استپي، مناطق حفاظت شده، آبشارهاي زيبا و منحصر به فرد طبيعي در اين منطقه، خلقت بي نظير و بي بديل آفريدگار توانا را به رخ هر بيننده اي مي كشاند.
در اين پارك آبشارهاي زيبايي وجود دارد كه مسافران در كنار اين آبشارها و رودخانه هاي آن به استراحت مي پردازند. علاوه بر آبشار زيباي آق سو، آبشار جنگل گلستان با ارتفاع ۷۰ متر ۳۰ ليتر در ثانيه آبدهي دارد. در اين پارك رودخانه ها و چشمه هاي متعددي هم هست كه سبب شده گياهان و جانوران متعدد به سبب برخورداري از منابع آبي نظير چشمه ها، رودخانه ها، نهرها و آبشارها در آن زندگي كنند.
مهم ترين گونه هاي گياهي غالب در پارك عبارتند از: راش، ملج، آزاد، بلندمازو، نارون، نمدار، افرا، انجيلي، زبان گنجشك، زرشك، اورس، كلاه ميرحسن، درمنه و انواع گونه هاي علفي كه هزاران سال است در اين منطقه وجود دارند و گفته مي شود، قطعه اي از جنگل هاي هيركاني از بقاياي دوران سوم زمين شناسي را تشكيل مي دهند.
در اين ميان اورس ها درختاني از خانواده سرو و كاج بسيار مشهورند. بومي ها به آنها مي گويند اورس يعني درختي كه ريشه اش به آب مي رسد. آنها مي گويند اين درخت ريشه هايش را آن قدر به عمق زمين مي فرستد تا ريشه هايش به كاسه هاي آب برسند.
به جز گياهان، پرندگان نيز از مهم ترين گونه هاي حيات وحش پارك هستند. پرندگاني شامل قرقاول، كبك، تيهو، زنگوله بال، كوكر، سينه سياه، بلدرچين، ابيا، طرلان، بالابان، انواع پرندگان نغمه خوان جنگلي و هما. همان هماي سعادت كه بارها در قصه ها و افسانه ها شنيده شده يكي از پرندگان خاص پارك است.
زير بدن اين پرنده پرتقالي رنگ است. پرنده اي شكاري كه هميشه گمان مي رود افسانه اي بيش نيست. هما، پرنده اي باشكوه و زيبا كه در صخره زارهاي مرتفع لانه مي سازد، غذاي اصلي اش مغز قلم استخوان پستانداران است. وسعت پرواز هما روزانه ۲۰۰ تا ۷۰۰ كيلومتر مربع و فاصله لانه هايشان از يكديگر حدود يك كيلومتر است.
همايي كه بر فراز جنگل هاي انبوه و دشت هاي سرسبز و بكر پارك پرواز مي كند و از آن بالاحركت حيواني همچون مرال، شوكا، كل، بز، قوچ و ميش، گرگ، شغال، روباه، راسو جنگلي، پلنگ، خرس قهوه اي، خارپشت، خوك وحشي و قوچ اوريال را نظاره مي كند.
قوچ هاي بزرگي كه با شاخ هاي كج خود بر روي كوه هاي سنگي مي ايستند و به نشانه اي از پارك تبديل شده اند. قوچ اوريال پارك، قديمي ترين نژاد گوسفند وحشي و بزرگ ترين قوچ و ميش ايران است. زيستگاه اصلي اين قوچ هر چند ايران و افغانستان و تركمنستان است اما پارك ملي گلستان يكي از زيستگاه هاي اصلي قوچ اوريال به حساب مي آيد.
پارك ملي گلستان با طبيعتي بكر و دست نيافتني به تنهايي به آئينه تمام عيار نيمي از تنوع گياهي و جانوري كشور در سطح دنيا تبديل شده و در حال حاضر نه تنها به دليل زيستگاه هاي حيات وحش اهميت ويژه اي دارد بلكه به دليل حفظ بخش قابل توجهي از تنوع زيستي جايگاه خود را حفظ كرده است، در اين راه محيط بانان پارك كه در عرق ريزان تابستان و سرماي سوزان زمستان در يك زندگي صحرايي، شبانه روز پاسداري مي دهند، براي حفاظت پارك زحمت بسيار كشيده اند.
مکانهای دیدنی
موزه گرگان
موزه گرگان در ارديبهشت ماه سال 1343 در كاخ سلطنتي واقع در پارك شهر فعلي افتتاح شد و تا سال 1358 داير بود لكن ساختمان فعلي موزه گرگان در خيابان شهداء و جنب امامزاده عبدالله شهر گرگان قرار دارد. اين موزه در سال 1355 به عنوان موزه سنگ قبر افتتاح شد و در بهمن 1367 به صورت موزه منطقه اي در آمد. موزه گرگان به سه بخش كه شامل بخش هاي باستان شناسي، مردم شناسي و بخش سنگ مزارهايي كه به دست آمده از گورستان هاي قديمي منطقه مي باشد، تقسيم مي گردد.
پارك چنگلي ناهار خوران : اين پارك قديمي ترين تفرجگاه هاي استان گلستان بوده كه در 4 كيلومتري جنوب شهر گرگان واقع شده است. داراي فضاي جنگلي در طرفين جاده براي تفرج است. و با داشتن آب و هواي مناسب و دامنه پر شيب جنگلي مورد استفاده تفرج كنندگان داخلي و خارجي قرار مي گيرد. اين پارك داراي مهمانسرا هاي عمومي به ويژه مهمانسراها و كمپ هاي اقامتي زيبا است.
پارك جنگلي دلند
پارك جنگلي دلند در 11 كيلومتري غرب آزادشهر و در كنار جاده اصلي گرگان – مشهد واقع شده است. اين پارك پوشيده از درختان با ارزش جنگل هاي شمال مانند بلوط، آزاد، افرا و انجيلي است و از امكانات تفرجگاهي مانند آب آشاميدني، سرويس بهداشتي و كمپ چوبي برخوردار است.
پارك جنگلي النگ دره
اين پارك در جنوب غربي شهر گرگان به فاصله 3 كيلومتري شهر واقع شده است. پارك جنگلي النگ دره در دامنه جنگل هاي انبوه شمالي از پوشش درختان منحصراً جنگلي برخوردار بوده و رودخانه اي از وسط آن مي گذرد.
ساحل جنوب شرقي درياي خزر
وجود خليج گرگان با وسعت 68800 هكتار كه به طول 5/6 كيلومتر از دريا منفك گرديده از مهمترين محورهاي داراي قابليت توريستي است. سواحل جنوبي و شرقي درياي خزر برخلاف سواحل شمالي آن هيچگاه دوره يخبندان ندارد، لذا پيوسته شرايط جلب توريست داشته و آماده انجام همه گونه ورزش آب است. خليج گرگان به همراه شبه جزيره ميانكاله به عنوان پناهگاه حيات وحش به علت داشتن اهميت زيستي زياد يكي از ذخيره گاه هاي زيست كره در جهان به ثبت رسيده است. جزيره آشوراده نيز يكي از مكان هاي مهم جلب توريست در ساحل شرقي درياي خزر است. ضمناً اين جزيره يكي از مهمترين مراكز خاويار در شمال كشور مي باشد.
|
| | | | | | | | صنايع دستي و سوغاتي
|
|---|
متن متن |
| | | |
|
اطلاعات توریستی
IRAN AIR
EMIRATES AirLine
TURKISH AirLine
QATAR Airways
MAHAN AirLine
ASEMAN AirLine
ATA AirLine
KISH AirLine
