|
|---|
| استان | فارس | | شهر | شیراز | | زبان رسمی | ترکی، فارسی | | مساحت |
| | |
| |
|  |
| اطلاعات کلي
|
|---|
- استان فارس
موقعيت جغرافيايي
استان فارس با مساحتي معادل 122.400 كيلومترمربع در جنوب استان اصفهان واقع شده است. در سال 1996 جمعيتي حدود 8/3 ميليون نفر داشت كه 42 درصد آنها از ساكنان شهري و مابقي در روستاهاي مجاور و مهاجران بودند.
رشته كوههاي بسيار بلند زاگرس كه از شمالغربي به جنوبشرقي امتداد دارد اين استان را به شهرستانهاي زير تقسيم كرده است: استهبان، آباده، اقليد، بوانات، جهرم، داراب، سپيدان، شيراز، فسا، فيروزآباد، كازرون، لار، لامرد، مرودشت، ممسني و نيريز.
شهر شيراز با حدود يك ميليون نفر جمعيت مركز اين استان است. شيراز در كل دنيا به عنوان شهر جاذبههاي فرهنگي و تاريخي شناخته شده است.
رشته كوه زاگرس اين استان را از شمالغرب تا جنوبشرق قطع كرده و آن را به دو بخش متمايز تقسیم کرده است. قسمت شمالي از كوههاي سميرم شروع شده و به جنوب آباده در نقطهاي كه كوه عظمت ناميده ميشود پايان مييابد. يك مسير صعبالعبور كه كولي كش ناميده ميشود. ناحيه جنوبي شامل بلنديهاي شيراز از جمله كوههاي مهارلو، خره و تودج است.
آب وهواي استان فارس
سه نوع آبوهواي متمايز در استان فارس وجود دارد؛ ناحيه كوهستاني شمال و شمالغرب با زمستانهای معتدل و سرد و تابستان ملايم. نواحي مركزي با زمستانهايي تقريباً باراني و سرد و تابستاني گرم و خشك. جنوب و جنوب شرقي كه به خاطر ارتفاعات کم کوهها ميزان ريزش باران در زمستان از بهار و تابستان كمتر است، و زمستاني معتدل با تابستاني بسيار گرم دارد.
متوسط دماي شيراز 8/16 درجه سانتيگراد است كه از 7/4 درجه سانتيگراد تا 2/29 درجه سانتيگراد تغيير ميكند.
تاريخ و فرهنگ استان فارس
ااستان فارس يكي از اولين مراكز تمدن و امپراتوري اصيل ايراني به شمار ميآيد بنابراين براي قرنها منزلگاهي براي سلطنت در فلات ايران بوده است.
قبل از اسلام دو رهبر ايراني به نامهاي كورش و اردشير بابكان از اين سرزمين برخاستند و هركدام سلسله خويش را آغاز كردند؛ سلسله هخامنشيان و ساسانيان. در انتهاي سلسله هخامنشينان(كه حدود 219 سال در ايران به طول انجاميد)اسكندر مقدوني سلسله سلجوقيان را در ايران در سال 311 قبل از ميلاد در استان فارس تأسيس كرد. همچنین قدرتهاي محلي تحت يك نام ايراني دولتهاي خود را در قسمتهاي مركزي ناحيهاي به نام استخر تشكيل دادند.
بدین ترتیب، منطقه فارس قسمتي از امپراتوري سلجوقي تا زمان آنيتوخوس دوم بود. بعد از ليبرالهاي پارت قسمتهاي مركزي امپراتوري سلجوقي به صورت كاملاً مستقل و خودمختار درآمد.
درباره شيراز
شيراز نگين درخشان فرهنگ و تمدن ايران زمين و يكی از زيباترين و نام دارترين مناطق ايران است. شيراز با سابقه تاريخی منحصر به فرد خود مجموعهای از تمدن باستانی جهان را در برداشته، وارث تمدن اقليم پارس و نشانه ای از هويت باستانی و سهم بسيار ارزشمند ايران در تمدن و فرهنگ جهان است. شيراز با موقعيت خاص جغرافيايی خود كه سه فصل از فصل های سال، هوايی بهاری دارد؛ سرزمين شعر و شاعری نيز هست و دو مرواريد بزرگ ادبيات جهان ( سعدی و حافظ) زادگاه اين سرزمين هستند و آرامگاه آن ها محفل هنردوستان است. شيراز با مناطق اطراف آن يعنی تخت جمشيد، نقش رستم و شهرهای ديرينه يكی از قديمی ترين مجموعه های تمدنی جهان است و آثار تاريخی اطراف آن كه از عظيم ترين آثار باقی مانده در جهان است به تمدن كهن ايران، اعتباری خاص داده است.آثار پرافتخار زمان هخامنشی ها و ساسانیها، نمايشگر ذوقحجاری، معماری،كاشیكاری، نقاشی و مجسمه سازی مردم فارس پيش از اسلام است. بعد از اسلام نيز فارس ها به خصوص مردم شيراز به شيوه ديرين خود، در كسب هنر و آفريدن صنايع دستی كوشش فراوان به کار برده اند و در اين راه بسيار موفق عمل کرده اند.
آرامگاه شاه چراغ
آرامگاه شاه چراغ با شکوه ترين و مهم ترين مرکز مذهبی شهرستان شيراز است که گنبد نيلوفری آن به سبک بسيار زيبايی کاشی کاری شده و از دوردست نمايان است. اين آرامگاه در نزد شيرازی ها از اهميت وقداست زيادی برخوردار است و سالانه زايران زيادی برای زيارت اين بقعه، راهی شيراز می شوند. حضرت ميرسيد احمد فرزند امام موسی كاظم (ع) معروف به شاه چراغ برادر حضرت امام رضا (ع) در آغاز قرن سوم هجری به شيراز هجرت نموده و در همان جا وفات يافته است. در زمان اتابک سعد بن زنگی، امير مقرب الدين مسعود بدرالدين وزير اين شهريار بقعه و گنبدی بر فراز قبر وی ساخت و اتابک نيز رواقی بر آن افزود و سپس تاشی خاتون مادر شاه اسحاق اينجو در سال های 745 تا 750 هجری تعميرات اساسی در آن انجام داد و بقعه، بارگاه، مدرسه عالی و مدفنی برای خود در جنوب آن ساخت و 30 هزار جزو قرآن نفيس منحصر به فرد با خطوط ثلث طلايی و تذهيب عالی مورخ به سال های 745 و 746 هجری را بر آن وقف نمود. در زمان سلطنت شاه اسماعيل اول به سال 912 متولی بقعه كه نامش ميرزا حبيب الله شريفی بود تعميرات اساسی در اين بنا انجام داد و در 997 هجری بر اثر زلزله نيمی از بنا منهدم شد و تعمير مجدد يافت. در قرن سيزدهم هجری نيز اين بنا چند بار خراب شد و مجددا تعمير و مرمت گرديد و فتحعلی شاه قاجار در سال 1243 هجری ضريحی بر آن وقف نمود. به علت شكاف های متعددی كه گنبد داشت در سال 1337 شمسی آن را برچيدند و به جای آن با آهن و مصالح، بنايی مناسب و قابل دوام و با همان طرح و به هزينه مردم شيراز احداث نمودند.
كليسای ارامنه شیراز
كليسای ارامنه در زمان شاه عباس دوم در كوی معروف به «سرجوی ارمنی ها» و در فاصله ای اندک از خيابان قاآنی، بنا شده است. اين كليسا با نقاشی های اصيل عهد صفويه و با سبک بناهای آن دوران احداث شده است. سقف تالار اصلی كليسا به طرز زيبايی نقاشی شده و تاقچه بندی و مقرنس كاری های گچی حاشيه وسط ديواره آن از آثار هنری آن دوران است.
آتشكده صميكان شیراز
آتشکده صميکان متعلق به دوره ساسانيان است. اين آتشكده در 140 كيلومتری جنوب شيراز و در مسير جاده ای متعلق به عهد ساسانيان قرار گرفته است.
آتشكده پاسارگاد شیراز
در فاصله 1500 متری از كاخ اختصاصی كوروش، در قسمت خاوری دشت مرغاب، دو تخته سنگ بزرگ سفيد در مجاورت تپه كوتاه خاكی به فاصله 9 متر از يكديگر قرار گرفته اند. اين دو تخته سنگ را «آتشگاه» يا «قربانگاه پاسارگاد» می دانند. نيايش ايزد يكتا در دوران هخامنشيان در فضای باز برابر آتش مقدس صورت می گرفته است.
نارنجستان قوام شیراز
نارنجستان يا باغ قوام از عمارات دوره قاجاريه شيراز است كه در محله بالاكفت و در قسمت باختری انتهای خيابان لطفعلی خان زند واقع است. احداث اين بنا توسط علی محمد خان قوام الملک 1267-1257 شروع شده و در حدود سال 1300 ه. ق تكميل شده است.
باغ ارم شیراز
تاريخ ساخت اين باغ را به دروه سلجوقيان نسبت داده اند چرا كه در آن زمان، باغ تخت و چند باغ ديگر توسط اتابک قراجه حكمران فارس - كه از سوی سنجر شاه سلجوقی به حكومت فارس منصوب شده بود، احداث شد و احتمال ايجاد اين باغ به درخواست وی و در آن زمان، زياد است. هم چنين احتمال می رود كه اين باغ در زمان كريم خان زند مرمت شده باشد.اين باغ در شمال باختری شيراز و در انتهای خيابان ارم قرار گرفته است. اين باغ به مناسبت عمارت و باغ بزرگی كه در گذشته توسط شدادبن عاد پادشاه عربستان به رقابت با بهشت ساخته شده و ارم ناميده شده بود، به باغ ارم مشهور گرديده است.
عمارت كلاه فرنگی باغ نظر شیراز
در وسط باغ نظر در شيراز كه متاسفانه هم اكنون قسمت بسيار كوچكی از آن به جای مانده و آن را «باغ موزه» می نامند، عمارت هشت ضلعی بسيار زيبايی ساخته شده كه به «كلاه فرنگی» مشهور است. اين عمارت در زمان كريم خان زند محل بارعام ميهمانان و سفرای خارجی بوده است. كتيبه ها و لچک های اين بنای زيبای هشت ضلعی را كاشی كاری های بديع زينت بخشيده اند.
باغ و پارک سعدی شیراز
باغ و پارک سعدی از آثار حسينعلی ميرزا، فرزند فتحعلی شاه قاجار است. اين باغ مصفا روبه روی باغ جهان نما قرار دارد و يک عمارت قديمی دارد كه حوض بزرگ آب وحجاری های ازاره جلو عمارت آن به سبک قديم حفظ شده است . باغ كنونی قسمت كوچكی از باغ اصلی قديمی است.
ارگ كريم خانی شیراز
ارگ كريم خانی که از يادگارهای دوران زنديه به شمار می رود در حقيقت اندرونی و قصر سلطنتی سلسله زنديه در شهر شيراز بوده است. اين ارگ، به شكل قلعه آجری با ديواره های بلند ساخته شده كه در هر چهار گوشه آن برجی بزرگ برپا است. روی برج ها، نقش های آجری جانبی ديده می شوند و بر سر در ارگ، مجلس كشته شدن ديو سفيد به دست رستم، با كاشی های هفت رنگ تصوير شده است. در چهار جبهه درونی ارگ، ساختمان های جالبی وجود دارند كه بيش تر كاشی كاری های آن ها از بين رفته اند. ساختمان شهربانی در مقابل اين ارگ ساخته شده و از خود ارگ از سال 1315 تا 1350 به عنوان زندان شهربانی استفاده می شد.
زمانی كه ارگ به عنوان زندان مورد استفاده قرار گرفت همه آثار نقاشی های و مقرنس كاری های آن با گچ پوشيده و دود گرفته شد. بيش تر اتاق ها و تالارهای آن با سقف و ديوارهای بسيار، به صورت سلول های كوچک زندان درآمده اند. بخشی از تالارها و اتاق های مرمت شده آن نمونه ای زيبا از سبک معماری دوران زنديه را نشان می دهند.
آرامگاه حافظ شیراز
آرامگاه حافظ در مكانی به نام «حافظيه» در شمال شهر شيراز قرار دارد که يکی از مشهورترين مکان های ديدنی شهر شيراز می باشد. حافظ از نام آورترين شعرا و عرفای ايران زمين است كه در سال 726 هجری قمری در شيراز متولد شد و در سال 791 هجری قمری به سرای باقی شتافت.
آرامگاه سعدی شیراز
آرامگاه «شيخ اجل»، معروف به «سعدی»، در تنگ سعدی و در قريه ای به همين نام واقع شده است. هم اكنون اين قريه با اتصال به شهر به «شهرک سعدی» معروف شده است.
آرامگاه سعدی را افراد مختلف تعمير و مرمت كرده اند. ترديدی نيست كه از سال 691 آرامگاه او دارای بقعه و باغ بوده و توسط اميران و سلاطين وقت مرمت شده است. در سال 1187 هـ. ق كريم خان زند عمارتی دو طبقه روی قبر او ساخت. قبر سعدی در طبقه زيرين بود و اتاقی مرتفع روی آن قرار داشت كه دارای معجری چوبی بود. بعدها در يكی ديگر از اتاق های اين ساختمان شاعر معروفی به نام محمد تقی مقلب به فصيح الملک و متخلص به «شوريده» مدفون شد.
آرامگاه كوروش كبير (پاسارگاد) شیراز
آرامگاه كوروش كبير در مسير جاده اصفهان- شيراز در دشت مرغاب شهرستان خرم بيد قرار گرفته است. بنای اين آرامگاه مشتمل بر اتاقی چهارگوش می باشد كه بر فراز يک سكوی شش طبقه قرار دارد. اين بنا از سنگ های سفيد رنگ ساخته شده است. زير سقف اتاق تا سطح بالای بام آرامگاه در حدود سه متر فاصله دارد و در اين فاصله محل دو قبر تعبيه شده است كه يكی را خوابگاه ابدی كوروش و ديگری را مدفن همسر او كاسان دان مادر كمبوجيه دانسته اند.
اندازه های يكی از دو قبر، دو متر در يک متر و ديگری 95/1 در 95/0 متر است كه با دهليزی باريک به درازای يک متر و پهنای 35 سانتی متر به يكديگر مربوط می شوند. اين دو قبر با وجود اين كه در محل بين سقف زيرين اتاق و بام آرامگاه قرار داده شده بود در ادوار بعدی مورد دستبرد قرار گرفته و به طمع غارت آثار آن بقايای اجساد و استخوان های موجود در آن را از ميان برده اند. در حال حاضر، خرابی آن ترميم شده و به وسيله ميله های آهنی از ورود افراد به داخل آرامگاه جلوگيری می شود.
در دوران اتابكان فارس (قرن هفتم هجری) دشت مرغاب بيش تر رونق يافت و محوطه آرامگاه كوروش تبديل به مسجد شد. نوشته ها و سال تاريخ مربوط به اين موضوع رمضان 612 هجری و نام اتابک سعدبن زنگی در گوشه و كنار اين محوطه، روی سنگ ها موجود هستند.
بازار وكيل شيراز
بازار وکيل که از آثار زيبای دوران صفويه است در محله درب شا ه زاده جنب مسجد جامع وكيل واقع شده است. اين بازار مشتمل بر يک رشته حجره های شمالی - جنوبی و يک رشته خاوری - باختری است. راسته شمالی- جنوبی بازار از دو جناح تركيب شده و در هر جناح 41 زوج مغازه وسيع ساخته اند. در خاور و باختر جناح شمالی آن كاروان سراهای روغنی، احمد، گمرک و ضرابخانه ساخته شده است كه هر يک از آن ها حجره های متعدد دارند.
راسته خاوری - باختری نيز دارای دو جناح است كه جناح خاوری آن با 19 زوج مغازه«بازار علاقمندان» و جناح باختری آن با 10 زوج مغازه«بازار تركش دوزها» ناميده می شود. به موازات بازار تركش دوزها، بازاری ديگر به نام«بازار شمشيرگرها» وجود دارد كه اين بازار نيز دارای 11 زوج مغازه است. در بازار شمشيرگرها، سرای ديگری وجود داشته كه آن را«كاروان سرای فيل» می ناميده اند. از ويژگی های اين بازار می توان به زيبايی و معماری خيره كننده، پهنای زياد، وسعت و تاق های ضربی مرتفع آن(با ارتفاعی متجاوز از 10 متر) كه به منظور تهويه هوا ساخته شده، اشاره كرد. اين تاق های ضربی، هوای بازار را در زمستان گرم و تابستان خنک نگه می دارند. افزون بر اين، دريچه هايی كه در زير سقف آن ها ساخته شده است هوا و نور كافی بازار را تامين می كنند.
|
| | | | | | | | صنايع دستي و سوغاتي
|
|---|
متن متن |
| | | |
|